Archive

Category: ሀገራዊ መድኃኒት

ቻዮቴ፣ የጉበት ስብ ማስታገሻ ፍሬ-አትክልት

መግቢያ፡- ቻዮቴ ድንች ለምኔ የሚያሰኝ ምርታማ ተክል ነው፡፡ ፍሬው እንደ ፍራፍሬ ሲሆን፣ ለአመጋገብ ግን እንደ አትክልት ነው፡፡ ስለዚህ፣ ፍሬ-አትክልት ቢባል ጥሩ ነው፡፡  ቻዮቴ በሳይንሳዊ ስሙ Sechium edule  ይባላል፡፡ ቀደምት መገኛው…

ብረት-ድስት፣ ዘይት እና በርበሬ ወጥን እንዴት አፋለሱት?

መነሻ፡- በተለምዶ ብረት-ድስት በትክክለኛ መጠሪያ ሥሙ ደግሞ ‹‹አሉሚኒየም-ድስት›› ተብሎ የሚጠራው የቤት ቁስ የዛሬ አትኩሮታችን ማጠንጠኛ ነው፡፡ በማዕድ ቤታችን የወጥ-ሥራ በሚከወንበት ወቅት፣ አልሙኒየም-ድስት፣ የዘይትና የቀይ ሽንኩርት ቁሌት አንድም ሦስትም ሆነው የወጥ-ቀውስ…

ሥንቅ- የተሰናዳ ምግብ

መነሻ፡- ሁል ጊዜ እና በሁሉ ቦታ፤ እንጀራ በወጥ፣ ዳባ በሻይ፣ ገንፎ በቅቤ፣ ቆጮ በክትፎ ለማግኘት ወይም አዘጋጅቶ ለማቅረብ አስቸጋሪ ይሆናል፡፡ በዚህ ጊዜ ለዚሁ ተብሎ እንደ አግባቡ ቀድሞ የተዘጋጀውን የስንቅ ምግብ…

አንዳንድ ነጥቦች ስለ “አላንገሌ”

አንዳንድ ነጥቦች ስለ “አላንገሌ” መስፍን ታደሰ (ፒኤችዲ) (ማስታወሻ፡- ስለ “አላንገሌ” በበቀለች ቶላ የተጻፈውን በሚመለከት የቀረበ፤) በመጀመሪያ ለዚህና ለብዙዎቹ፣ በኢትዮጵያ ውስጥ የሚገኙትን እጸዋት፣ በጥቅም ላይ ስለማዋል ለምትጽፋቸው አስተማሪ ጽሑፎቿ ደራሲዋን ላመስግን።የኢትዮጵያ…

በተራሮች ግርጌ የተሸሸገው ሽንኩርት- አላንገሌ

መነሻ፡- አላንገሌ የሚባል ሽንኩርት የቀይ ሽንኩርት ወይም የነጭ ሽንኩርት ምድብ አይደለም፡፡ ነገር ግን ጠቃሚ የምግብ ሽንኩርት መሆኑ የታመነ ነው፡፡ በአርሲና ባሌ ተራሮች ግርጌ ተሸሸጎ በአርሶ አደሮች ጓሮ ይለማል፡፡ ዋና መገኛው…

ዕጣን- ይህንን ሁሉ ጥቅሞች ይዟል ብሎ ማን አሰበ!?

መነሻ፡- የዕጣን ዛፍ በሳይንስ መጠሪያቸው ተለይተው የሚታወቁት ቦስዌሊያ (Boswellia) በሚል ጥቅል መነሻ ስም ነው፡፡ በእንግሊዘኛ ፍራንኪንሰንስ፣ ገም ኦሊባኑም ወይም ኢንሰንስ (Frankincense, Gum olibanum or Incense) ይባላሉ፡፡ ተለይተው ሲገለፁ ለምሳሌ የኦጋዴን…

የዳጋ ዳማከሴ ምስል ዳማከሴ- ገሐዱ የቤት ውስጥ የባሕል መድኃኒት

መግቢያ፡- ብዙ የባሕል መድኃኒት በድብቅ መያዛቸው የታወቀ ነው፡፡ ሆኖም ጥቂቶች ለሁሉም ሰው ሁልጊዜ በገሐድ የሚነገሩ አሉ፡፡ ከነዚህም አንዱ ዳማከሴ ነው፡፡ ዳማከሴ- ለብዙ በሽታ፣ በሁሉም እድሜ ለሚገኙት ፍቱን የቤት ውስጥ የባሕል…

ድንች- ያልተበላው የኢትዮጵያ የእርሻ ጥሬ- ሐብት

መነሻ፡- ድንች፣ ከሌላው የዓለም አገራት በተለየ፣ እጅግ የባከነው በእኛ አገር ነው፡፡ በሩሲያ ‹‹የምንበላው ድንች፣ የምንጠጣው ድንች፣ …›› የሚል የዜማ አዝማች እንዳለ ወዳጆቼ አውግተውኛል፡፡ ቀልድ ብጤ ሲፈልጉ አዝማቹ ላይ ‹‹የምንተነፍሰው ድንች…›› የሚል…

ለስኳር በሽታ ዓይነት-፪ ሞሞርዲካ ከወዴት አለሽ!? (Diabetes type 2)

መነሻ፡- በዚህ ዘመን የስኳር በሽታ ሥር የሰደደ እየሆነ መጥቷል፡፡ በዘመናዊ የሕክምና ዘዴ በሳይንስ የተደገፈ ሕክምና ያለው ቢሆንም እንኳ፣ ከዓመታት ብዛት ብዙ ውስብስብ ችግር ማስከተሉ እሙን ነው፡፡ በአመጋገብ ዘዴ እና በተፈጥሮ…

ዐይናችን- ዐይን ፈልጓል!

መግቢያ፡- የዘመኑ ሳይንስና ቴክኖሎጂ (ዕደ-ጥበብ) ካተረፈልን ብዙ ቁም ነገሮች ባሻገር፤ የተወሰኑት ዐይናችንን (ብርሃናችን)ን አድካሚ ሆኖ ቢገኝ ምን እናድርግ!? ዘመኑ ካፈራው የ‹‹ቴክኖሎጂ›› ውጤት ውስጥ ጽሑፍን፣ ንባብን፣ ማህበራዊ ትሥሥርን፤ ወዘተ … እጅግ…

የቀበሪቾ እና የዘመዶቹ የሳይንስ ስሞች የመስጠት ሂደት

መስፍን ታደሰ (ፒ ኤች ዲ) (የእጽዋት ተመራማሪ)  መግቢያ – ይህንን ጽሁፍ ሳዘጋጅ ሁለት በተደጋጋሚ ለሚደርሱኝ ጥያቄዎች መልስ ይሆናል በሚል ግምት ነው። በብሔራዊ ቋንቋችን፣ ታዋቂ የሆነን ዕጽ እንደምሳሌ በመውሰድ፣ ቀለል ባለ…

ፌጦ በኢትዮጵያ (የአዲስ ዓመት ብሥራት)

“መስከረም ፩ በማለዳ”  …   “ወዳጄ፣ ለማንኛውም ፌጦ መድኃኒት ነው!” ሲባል አልሰማህም… መቅድም:- ፌጦ፡- በሳይንሳዊ መጠሪያ  (Lepidium sativum)፣   በኦሮሚኛ Feexoo (Oromiffan)፣  በእንግሊዘኛ Garden cress (English)፤   በፈረንሳይኛ cresson alénois (French)  እና በጀርመንኛ …

አባ ጮማ- በተወደደ ሥጋ! (በኪሎ መቶ ሃምሳ ቢሆንስ …!?)

መነሻ፡- በዓለም ላይ አደንጓሬ ወይም ቦሎቄ የሚባሉት በአጭር ሲገለፁ ነው፡፡ ነገር ግን እጅግ ብዙ ዓይነታት አላቸው፡፡ በብዙ መቶ ዓይነት የሚቆጠሩ ይሆናሉ፡፡  በአንድ ዝርያ ውስጥ በአንድ ሳይንሳዊ ስም የሚጠሩት እራሳቸው እንኳ…

ያልተዜመለት የእህል አባት- ዳጉሳ!

መግቢያ፡- በአምራቶቹ ዘንድ፣ ዳጉሳ (ደጉሳ)- የእህል አባት፣ ገብስ- የእህል ንጉስ፣ ጤፍ- የእህል እናት፣ ማሽላ- የእህል አውራ፣ አደንጓሬ- የእህል አውሬ፣ ይባላል፡፡ ዳጉሳ ለምን የእህል አባት የሚል ትልቅ ስም እያለው ብዙ ጠቀሜታ…

በክዊት (buckwheat)፣ ግሉቲን አልባ ምርጥ የህል ዘር፣ (ክፍል አንድ)

መነሻ በዓለም ላይ የዛሬ ምርጥ የጤና ምግብ እና የነገ ምርጥ የተስፋ ቁንጮ እህል ከተባሉት አራት እህሎች አንዱ በክዊት ነው፡፡ በክዊት (buckwheat) በሳይንሳዊ አጠራር ፋጎፔረም እስኪዩሌንተም   (Fagopyrum esculentum) ይባላል፡፡  በክዊት ነቅመነሻው…

የግመል ወተት እና የጤና በረከቱ

መነሻ በአገራችን ከላም-ወተት ቀጥሎ፣ ከፍተኛ የወተት ምርት የሚገኘው ከግመል ነው፡፡ በአርብቶ አደሮች አካባቢ እንደ ዋቢ ምግብ፣ በደንብ ጠቀሜታ ላይ ውሏል፡፡ በእስያ እና በሰሜን አፍሪካ አገራት ለብዙ ሺህ አመታት ሲጠቀሙት ኖረዋል፡፡…

ዘረ ልውጥን (GMO) በቀላል ምሳሌ

መነሻ፡- በዚህ ጂ.ኤም.ኦ ዘር ላይ ሰሞኑን ክርክሩ መጠናከሩን ጥሩ ጉዳይ ሆኖ አገኘሁት፡፡  ለምን ቢባል? ስለ ጉዳዩ ቀድመን እንድናውቅ ስለሚረዳን፡፡ እናም እስቲ ሳይንሳዊ በሆነ ትንተና ሳይሆን፣ በቀላል ምሳሌ፣ ነባር ዘር እና…

አሁንም ለጉንፋን ሻይ ፍለጋ (ኢልደርቤሪ ከወዴት አለሽ?)

መነሻ ጉዳይ፡- ዘንድሮ ጉንፋን መሰሉ በሽታ በዓለም ላይ እንደቀለደባት ለተመለከተ ሁሉ፤ ስለ ጉንፋን እና መሰል ነገሮች ተመራማሪዎች ቀድሞ የፃፉትን አጥብቆ መፈለግ ሞኝነት አያሰኝም፡፡ “ምን ተገኘ ደግሞ?”  ማለት አይቀርም፡፡ ኢልደርቤሪ ዛፍ፡፡…

ካዛቫ (እንጨት ቦዬ)፣ አይበገሬው የሥራሥር ምርት

መግቢያ የሥራሥር ሰብል ሲሆን፣ በዝቅተኛ ዝናብ፣ በደካማ አፈር መልማት የሚችል፣  የሥራሥር ምርቱ ብዙ፣ ለእንጀራ፣ ለዳቦ ተስማሚ፣ ከግሉቲን ነፃ፣ ለብዙ ዓይነት ምግብ እና መጠጥ፣ ለእንሰሳት መኖ፣ ለአልኮል መጠጥ፣ ለኢንዱስትሪ ጥሬ ዕቃ…

ነባር ዘር፣ ምርጥ ዘር እና ዘረ ልውጥ በአጭር ሲቃኝ

ደጋ ላይ ያለ የእርሻ መሬት መነሻ ባለፈው ሳምንት በዚሁ ድረገጽ ላይ https://ethio-online.com/archives/9004 “የኢትዮጵያ ገበሬዎች የወደፊት ዕጣ ፍንታ ምን ይሆን?” በራሂ ለውጥ የተደረገባቸው የዕፅዋት ዝርያዎች ወደ አገራችን ይግቡ ወይስ ሌሎች አማራጮች…

ለሚመለከተው ሁሉ! የዳቦ ጥያቄ ነው!

የስንዴ እና የዳቦ ጥያቄዎችን ስሙን መነሻ፡- የጤፍ መገኛ የሆነች አገር፣ ስንዴ የምትለምን ሆነች! በብዙ ወጪ በጨረታ የገዛችው ስንዴን፤ ወደብ ከደረሰ በኋላ እንኳን፣ ማጓጓዙ መከራ ሆኖባት፣ በወደብ እና በመንገድ ላይ መንከራተቱና…

ኮሮና እና የማዳጋስካር ፀሐይ …

ዳግም ለኢኳቶሪያ ጊኒ! ሀ/ የማዳጋስካር ዕፀ-መድኃኒት፤ አፍሪቃዊቷ ትልቋ ደሴት- ማዳጋስካር፣ ባለፈው ሳምንት ለኮሮና ቫይረስ ወይም ኮቪድ 19 ከዕፀዋት ውጤት “መድኃኒት አግኝተናል” ብላለች፡፡ ስሙም ኮቪድ ኦርጋኒክ  (Covid Organics /CVO/  ) ይባላል፡፡…

“ኢትዮጵያ የኮሮና መድኃኒት አገኘች…” እንበል ከዚያስ?!

የኢትዮጵያ ጭቁኝ ፎቶ “ለኮሮና ቫይረስ ዕፀ-መድኃኒት መገኛ ኢትዮጰያ ትሆናለች!” . . ስንል ስንት ሥራ ይጠብቀን ይሆን?! መግቢያ፡- ለዚህ ጉንፋን መሰል (ኮሮና) በሽታ፣ በኢትዮጵያ ምድር ምን ዕፀ­-መድኃኒት እንፈልግ?! “ዕፀ-መድኃኒቱ ይህ ነው!”…

እርድ እና ቁንዶ በርበሬ ለኮሮና እስከምን ይታመናሉ?!

መነሻ፡-  እስከዛሬ ድረስ፣ ስለዚህ ጉንፋን መሰል ጠንቀኛ በሽታ ከሚነገሩን ጥቂት መልካም ዜና ውስጥ አንዱ “በኮሮና በሽታ ከሚለከፉት ውስጥ ሰማንያ ከመቶ ያህሉ ሐኪም ቤት መሔድ ሳያስፈልጋቸው በቤታቸው ውስጥ ሆነው ይድናሉ” የሚለው…

ኮሮና ቫይረስ እና ቅመማ-ቅመም

መነሻ፡- የኮሮና ቫይረስ ዜና በዓለም ላይ መነገር ከተጀመረ እነሆ ከሦስት ወራት በላይ አስቆጠረ፡፡ ከዜናዎቹም ውስጥ ትልልቁ ዕለታዊ ዜናዎች 1ኛ/ በየአገራቱ ያደረሰው የጉዳት መጠን 2ኛ/ የመከላከያ ዘዴዎች፣ 3ኛ/ ወደ ቤት ግቡ፣…

ኮሮና ቫይረስ እና “ወደ ቤት ግቡ!” ትዕዛዝ

እኔ እምለው! በዚህ ገዳይ ጉንፋን መሰል በሽታ እንዴት እንዲህ ተረታን?! ዓለም እስከ ዛሬ ያካበተችው ዕውቀት ወዴት ሸሸባት?! ቀላሉ መፍትሔስ መቼ ይደርስልናል?! የሰው ዘር እንዲህ አንገታችንን ደፋን አይደል?! ት/ቤቶች፣ የከፍተኛ ትምህርት…

ለኮርኖ ቫይረስ ፍርሃት መፍትሔ አይሆንም! ይልቅ አማራጭ ሕክምናን በየቤታችሁ ፈልጉ፤ ታገኙማላችሁ! (ክፍል ፩)

የእፅዋት እንፋሎት መታጠን (1) የሰንሰን (ስሚዛ) ቅጠል ቀቅሎ መታጠን፣  የእፅዋት እንፋሎት መታጠን (2) የዳማከሴ ቅጠል፣ የሐረግሬሳ ቅጠል፣ የጽድ እርጥብ ቅጠል፣ የባሕር ዛፍ ቅጠል፣ የጋሜ ቅጠል፣ የግራዋ ሥር፣ ወይም ሌላ ተስማሚ…

“ግዛዋ ካለ ከደጅሽ …”

መነሻ ግዛዋ (ጊዜዋ) በኢትዮጵያ የባህል ህክምና ውስጥ “ሁለገብ” ከሚባሉት ውስጥ አንዱ ነው፡፡ ሁለገብ ማለት ለሁሉ ሰው፣ ለሁሉ በሽታ አገልግሎት ይሰጣል እንደ ማለት ነው፡፡ እንዲሁም መላ የተክሉ ክፍል ሥሩ፣ ቅጠሉ ወዘተ…

የወጌሻ እጆች ይከበሩ

መነሻ በኢትዮጵያ የባሕል ሕክምና በጥልቀት ሲታይ፣ በሥሩ የተለያዩ ዘርፎች አሉት፡፡ ለምሳሌ የመድኃኒት አዋቂዎች እና የወጌሻ ሥራ የተለያየ ዘርፍ ነው፡፡  ዛሬ አንዱ የባሕል ሕክምና ዘርፍ የሆነውን   የወጌሻ ሥራ በጥቂቱ እንመልከት፡፡ ዋና…

ግራዋ እንስራን ከማጽዳት እስከ መድኃኒትነት

መነሻ ግራዋ በሳይንሳዊ ስሙ፡ ቨርኖኒያ አሚግዳኒና (Vernonia amygdalina) ይባላል፡፡ በእንግሊዘኛ ቢተር ሊቭ (bitter leaf) መራር ቅጠል እንደማለት እና በአፋን ኦሮሞ ደግሞ ዴብቻ (Dheebicha) ይባላል፡፡ ለጽዳት፣ ለምግብነት፣ ለአጥር፣ ለእንስሳት መኖ፣ ለሰው…

ሠንሰል ለአስም እና ለሳል የታመነ ነውን?!

የሰንሰል ምስል በመንገድ ዳርቻ መነሻ፡- ለሁሉ ጊዜ አለው እንዲሉ፣ የኢትዮጵያ ተክሎች ቀስ-በቀስ፣ ተራ-በተራ ወደ ጉልህ የአትኩሮት ርዕሰ-ጉዳይ እየሆኑ ናቸው፡፡  ሠንሰል በዚህ ሰሞን አዲስ አበባ ውስጥ ርዕሠ-ጉዳይ ሆኖ ተወሳ፡፡ ዜናው ተራ…

ጎደሬን የበላው እንጂ ያረሰው ይንቀዋል

ሀ/ ጎደሬ ምን ዓይነት ተክል ነው ጎደሬ፣ ሌላው ስሙ በእንግሊዘኛ ታሮ (Taro) ነው፡፡  በደቡብ ኤስያ እና ምዕራብ አፍሪካ አገራት ዓይነተ ብዙ ስለሆነ በእኛ አገር የሚለማው Ethiopian taro (Colocasia esculenta  ኮሎካሳ…

የቀይ ሽንኩርት ብክነት በማሳ እና በድስት

መነሻ፡-  የቀይ ሽንኩርት ምርት በአገራችን ከፍተኛ ነው፡፡ በአንዳንድ የአዝመራ ዘመን ሞልቶ ተርፎ ገበያ ጠፍቶ በስብሶ ይደፋል፡፡ ዋጋው አንዳንዴም ከፍ ይላል፣ ሌላ ጊዜ ዝቅ ይላል፡፡ በምንም ዋጋ ቢገዛ ቀይ ሽንኩርትን በቁሌት…

ማሾ ትንሽዋ አረንጓዴ ወርቅ

መነሻ ስሟ በእንግሊዘኛ መንግ ቢን (Mung bean) ሲሆን፣ በአማርኛ ማሾ ነው፡፡ አገሪቱ “የጉድ አገር ገንፎ እያደር ይፋጃል ”  እንደሚባለው ማሾን ወደ ውጪ ትልካለች፤ ምስር ደግሞ ወደ አገር ውስጥ ታስገባለች፡፡ ይህን…

የስኳር በሽታን ውስብስብ ችግር ተከላከሉ!

መነሻ በእንግሊዘኛ አጠራሩ ዲያቤትስ መሊተስ (Diabetes mellitus) ይባላል፡፡ በአማርኛ የስኳር በሽታ ተብሎ ይታወቃል፡፡ ነገረ ጉዳዩ ሰውነት ግሉኮስን ማስተካከል አቅቶት ወይም አስተካክሎ መጠቀም ተስኖት መረበሽ ሲከሰት ነው፡፡ ግሉኮስን ሴሎች እንደ ነዳጅ…

This site is protected by wp-copyrightpro.com