ዜና
Archive

Category: ሀገራዊ መድኃኒት

ዐይናችን- ዐይን ፈልጓል!

መግቢያ፡- የዘመኑ ሳይንስና ቴክኖሎጂ (ዕደ-ጥበብ) ካተረፈልን ብዙ ቁም ነገሮች ባሻገር፤ የተወሰኑት ዐይናችንን (ብርሃናችን)ን አድካሚ ሆኖ ቢገኝ ምን እናድርግ!? ዘመኑ ካፈራው የ‹‹ቴክኖሎጂ›› ውጤት ውስጥ ጽሑፍን፣ ንባብን፣ ማህበራዊ ትሥሥርን፤ ወዘተ … እጅግ…

የቀበሪቾ እና የዘመዶቹ የሳይንስ ስሞች የመስጠት ሂደት

መስፍን ታደሰ (ፒ ኤች ዲ) (የእጽዋት ተመራማሪ)  መግቢያ – ይህንን ጽሁፍ ሳዘጋጅ ሁለት በተደጋጋሚ ለሚደርሱኝ ጥያቄዎች መልስ ይሆናል በሚል ግምት ነው። በብሔራዊ ቋንቋችን፣ ታዋቂ የሆነን ዕጽ እንደምሳሌ በመውሰድ፣ ቀለል ባለ…

ፌጦ በኢትዮጵያ (የአዲስ ዓመት ብሥራት)

“መስከረም ፩ በማለዳ”  …   “ወዳጄ፣ ለማንኛውም ፌጦ መድኃኒት ነው!” ሲባል አልሰማህም… መቅድም:- ፌጦ፡- በሳይንሳዊ መጠሪያ  (Lepidium sativum)፣   በኦሮሚኛ Feexoo (Oromiffan)፣  በእንግሊዘኛ Garden cress (English)፤   በፈረንሳይኛ cresson alénois (French)  እና በጀርመንኛ …

አባ ጮማ- በተወደደ ሥጋ! (በኪሎ መቶ ሃምሳ ቢሆንስ …!?)

መነሻ፡- በዓለም ላይ አደንጓሬ ወይም ቦሎቄ የሚባሉት በአጭር ሲገለፁ ነው፡፡ ነገር ግን እጅግ ብዙ ዓይነታት አላቸው፡፡ በብዙ መቶ ዓይነት የሚቆጠሩ ይሆናሉ፡፡  በአንድ ዝርያ ውስጥ በአንድ ሳይንሳዊ ስም የሚጠሩት እራሳቸው እንኳ…

ያልተዜመለት የእህል አባት- ዳጉሳ!

መግቢያ፡- በአምራቶቹ ዘንድ፣ ዳጉሳ (ደጉሳ)- የእህል አባት፣ ገብስ- የእህል ንጉስ፣ ጤፍ- የእህል እናት፣ ማሽላ- የእህል አውራ፣ አደንጓሬ- የእህል አውሬ፣ ይባላል፡፡ ዳጉሳ ለምን የእህል አባት የሚል ትልቅ ስም እያለው ብዙ ጠቀሜታ…

በክዊት (buckwheat)፣ ግሉቲን አልባ ምርጥ የህል ዘር፣ (ክፍል አንድ)

መነሻ በዓለም ላይ የዛሬ ምርጥ የጤና ምግብ እና የነገ ምርጥ የተስፋ ቁንጮ እህል ከተባሉት አራት እህሎች አንዱ በክዊት ነው፡፡ በክዊት (buckwheat) በሳይንሳዊ አጠራር ፋጎፔረም እስኪዩሌንተም   (Fagopyrum esculentum) ይባላል፡፡  በክዊት ነቅመነሻው…

የግመል ወተት እና የጤና በረከቱ

መነሻ በአገራችን ከላም-ወተት ቀጥሎ፣ ከፍተኛ የወተት ምርት የሚገኘው ከግመል ነው፡፡ በአርብቶ አደሮች አካባቢ እንደ ዋቢ ምግብ፣ በደንብ ጠቀሜታ ላይ ውሏል፡፡ በእስያ እና በሰሜን አፍሪካ አገራት ለብዙ ሺህ አመታት ሲጠቀሙት ኖረዋል፡፡…

ዘረ ልውጥን (GMO) በቀላል ምሳሌ

መነሻ፡- በዚህ ጂ.ኤም.ኦ ዘር ላይ ሰሞኑን ክርክሩ መጠናከሩን ጥሩ ጉዳይ ሆኖ አገኘሁት፡፡  ለምን ቢባል? ስለ ጉዳዩ ቀድመን እንድናውቅ ስለሚረዳን፡፡ እናም እስቲ ሳይንሳዊ በሆነ ትንተና ሳይሆን፣ በቀላል ምሳሌ፣ ነባር ዘር እና…

አሁንም ለጉንፋን ሻይ ፍለጋ (ኢልደርቤሪ ከወዴት አለሽ?)

መነሻ ጉዳይ፡- ዘንድሮ ጉንፋን መሰሉ በሽታ በዓለም ላይ እንደቀለደባት ለተመለከተ ሁሉ፤ ስለ ጉንፋን እና መሰል ነገሮች ተመራማሪዎች ቀድሞ የፃፉትን አጥብቆ መፈለግ ሞኝነት አያሰኝም፡፡ “ምን ተገኘ ደግሞ?”  ማለት አይቀርም፡፡ ኢልደርቤሪ ዛፍ፡፡…

ካዛቫ (እንጨት ቦዬ)፣ አይበገሬው የሥራሥር ምርት

መግቢያ የሥራሥር ሰብል ሲሆን፣ በዝቅተኛ ዝናብ፣ በደካማ አፈር መልማት የሚችል፣  የሥራሥር ምርቱ ብዙ፣ ለእንጀራ፣ ለዳቦ ተስማሚ፣ ከግሉቲን ነፃ፣ ለብዙ ዓይነት ምግብ እና መጠጥ፣ ለእንሰሳት መኖ፣ ለአልኮል መጠጥ፣ ለኢንዱስትሪ ጥሬ ዕቃ…

ነባር ዘር፣ ምርጥ ዘር እና ዘረ ልውጥ በአጭር ሲቃኝ

ደጋ ላይ ያለ የእርሻ መሬት መነሻ ባለፈው ሳምንት በዚሁ ድረገጽ ላይ https://ethio-online.com/archives/9004 “የኢትዮጵያ ገበሬዎች የወደፊት ዕጣ ፍንታ ምን ይሆን?” በራሂ ለውጥ የተደረገባቸው የዕፅዋት ዝርያዎች ወደ አገራችን ይግቡ ወይስ ሌሎች አማራጮች…

ለሚመለከተው ሁሉ! የዳቦ ጥያቄ ነው!

የስንዴ እና የዳቦ ጥያቄዎችን ስሙን መነሻ፡- የጤፍ መገኛ የሆነች አገር፣ ስንዴ የምትለምን ሆነች! በብዙ ወጪ በጨረታ የገዛችው ስንዴን፤ ወደብ ከደረሰ በኋላ እንኳን፣ ማጓጓዙ መከራ ሆኖባት፣ በወደብ እና በመንገድ ላይ መንከራተቱና…

ኮሮና እና የማዳጋስካር ፀሐይ …

ዳግም ለኢኳቶሪያ ጊኒ! ሀ/ የማዳጋስካር ዕፀ-መድኃኒት፤ አፍሪቃዊቷ ትልቋ ደሴት- ማዳጋስካር፣ ባለፈው ሳምንት ለኮሮና ቫይረስ ወይም ኮቪድ 19 ከዕፀዋት ውጤት “መድኃኒት አግኝተናል” ብላለች፡፡ ስሙም ኮቪድ ኦርጋኒክ  (Covid Organics /CVO/  ) ይባላል፡፡…

“ኢትዮጵያ የኮሮና መድኃኒት አገኘች…” እንበል ከዚያስ?!

የኢትዮጵያ ጭቁኝ ፎቶ “ለኮሮና ቫይረስ ዕፀ-መድኃኒት መገኛ ኢትዮጰያ ትሆናለች!” . . ስንል ስንት ሥራ ይጠብቀን ይሆን?! መግቢያ፡- ለዚህ ጉንፋን መሰል (ኮሮና) በሽታ፣ በኢትዮጵያ ምድር ምን ዕፀ­-መድኃኒት እንፈልግ?! “ዕፀ-መድኃኒቱ ይህ ነው!”…

እርድ እና ቁንዶ በርበሬ ለኮሮና እስከምን ይታመናሉ?!

መነሻ፡-  እስከዛሬ ድረስ፣ ስለዚህ ጉንፋን መሰል ጠንቀኛ በሽታ ከሚነገሩን ጥቂት መልካም ዜና ውስጥ አንዱ “በኮሮና በሽታ ከሚለከፉት ውስጥ ሰማንያ ከመቶ ያህሉ ሐኪም ቤት መሔድ ሳያስፈልጋቸው በቤታቸው ውስጥ ሆነው ይድናሉ” የሚለው…

ኮሮና ቫይረስ እና ቅመማ-ቅመም

መነሻ፡- የኮሮና ቫይረስ ዜና በዓለም ላይ መነገር ከተጀመረ እነሆ ከሦስት ወራት በላይ አስቆጠረ፡፡ ከዜናዎቹም ውስጥ ትልልቁ ዕለታዊ ዜናዎች 1ኛ/ በየአገራቱ ያደረሰው የጉዳት መጠን 2ኛ/ የመከላከያ ዘዴዎች፣ 3ኛ/ ወደ ቤት ግቡ፣…

ኮሮና ቫይረስ እና “ወደ ቤት ግቡ!” ትዕዛዝ

እኔ እምለው! በዚህ ገዳይ ጉንፋን መሰል በሽታ እንዴት እንዲህ ተረታን?! ዓለም እስከ ዛሬ ያካበተችው ዕውቀት ወዴት ሸሸባት?! ቀላሉ መፍትሔስ መቼ ይደርስልናል?! የሰው ዘር እንዲህ አንገታችንን ደፋን አይደል?! ት/ቤቶች፣ የከፍተኛ ትምህርት…

ለኮርኖ ቫይረስ ፍርሃት መፍትሔ አይሆንም! ይልቅ አማራጭ ሕክምናን በየቤታችሁ ፈልጉ፤ ታገኙማላችሁ! (ክፍል ፩)

የእፅዋት እንፋሎት መታጠን (1) የሰንሰን (ስሚዛ) ቅጠል ቀቅሎ መታጠን፣  የእፅዋት እንፋሎት መታጠን (2) የዳማከሴ ቅጠል፣ የሐረግሬሳ ቅጠል፣ የጽድ እርጥብ ቅጠል፣ የባሕር ዛፍ ቅጠል፣ የጋሜ ቅጠል፣ የግራዋ ሥር፣ ወይም ሌላ ተስማሚ…

“ግዛዋ ካለ ከደጅሽ …”

መነሻ ግዛዋ (ጊዜዋ) በኢትዮጵያ የባህል ህክምና ውስጥ “ሁለገብ” ከሚባሉት ውስጥ አንዱ ነው፡፡ ሁለገብ ማለት ለሁሉ ሰው፣ ለሁሉ በሽታ አገልግሎት ይሰጣል እንደ ማለት ነው፡፡ እንዲሁም መላ የተክሉ ክፍል ሥሩ፣ ቅጠሉ ወዘተ…

የወጌሻ እጆች ይከበሩ

መነሻ በኢትዮጵያ የባሕል ሕክምና በጥልቀት ሲታይ፣ በሥሩ የተለያዩ ዘርፎች አሉት፡፡ ለምሳሌ የመድኃኒት አዋቂዎች እና የወጌሻ ሥራ የተለያየ ዘርፍ ነው፡፡  ዛሬ አንዱ የባሕል ሕክምና ዘርፍ የሆነውን   የወጌሻ ሥራ በጥቂቱ እንመልከት፡፡ ዋና…

ግራዋ እንስራን ከማጽዳት እስከ መድኃኒትነት

መነሻ ግራዋ በሳይንሳዊ ስሙ፡ ቨርኖኒያ አሚግዳኒና (Vernonia amygdalina) ይባላል፡፡ በእንግሊዘኛ ቢተር ሊቭ (bitter leaf) መራር ቅጠል እንደማለት እና በአፋን ኦሮሞ ደግሞ ዴብቻ (Dheebicha) ይባላል፡፡ ለጽዳት፣ ለምግብነት፣ ለአጥር፣ ለእንስሳት መኖ፣ ለሰው…

ሠንሰል ለአስም እና ለሳል የታመነ ነውን?!

የሰንሰል ምስል በመንገድ ዳርቻ መነሻ፡- ለሁሉ ጊዜ አለው እንዲሉ፣ የኢትዮጵያ ተክሎች ቀስ-በቀስ፣ ተራ-በተራ ወደ ጉልህ የአትኩሮት ርዕሰ-ጉዳይ እየሆኑ ናቸው፡፡  ሠንሰል በዚህ ሰሞን አዲስ አበባ ውስጥ ርዕሠ-ጉዳይ ሆኖ ተወሳ፡፡ ዜናው ተራ…

ጎደሬን የበላው እንጂ ያረሰው ይንቀዋል

ሀ/ ጎደሬ ምን ዓይነት ተክል ነው ጎደሬ፣ ሌላው ስሙ በእንግሊዘኛ ታሮ (Taro) ነው፡፡  በደቡብ ኤስያ እና ምዕራብ አፍሪካ አገራት ዓይነተ ብዙ ስለሆነ በእኛ አገር የሚለማው Ethiopian taro (Colocasia esculenta  ኮሎካሳ…

የቀይ ሽንኩርት ብክነት በማሳ እና በድስት

መነሻ፡-  የቀይ ሽንኩርት ምርት በአገራችን ከፍተኛ ነው፡፡ በአንዳንድ የአዝመራ ዘመን ሞልቶ ተርፎ ገበያ ጠፍቶ በስብሶ ይደፋል፡፡ ዋጋው አንዳንዴም ከፍ ይላል፣ ሌላ ጊዜ ዝቅ ይላል፡፡ በምንም ዋጋ ቢገዛ ቀይ ሽንኩርትን በቁሌት…

ማሾ ትንሽዋ አረንጓዴ ወርቅ

መነሻ ስሟ በእንግሊዘኛ መንግ ቢን (Mung bean) ሲሆን፣ በአማርኛ ማሾ ነው፡፡ አገሪቱ “የጉድ አገር ገንፎ እያደር ይፋጃል ”  እንደሚባለው ማሾን ወደ ውጪ ትልካለች፤ ምስር ደግሞ ወደ አገር ውስጥ ታስገባለች፡፡ ይህን…

የስኳር በሽታን ውስብስብ ችግር ተከላከሉ!

መነሻ በእንግሊዘኛ አጠራሩ ዲያቤትስ መሊተስ (Diabetes mellitus) ይባላል፡፡ በአማርኛ የስኳር በሽታ ተብሎ ይታወቃል፡፡ ነገረ ጉዳዩ ሰውነት ግሉኮስን ማስተካከል አቅቶት ወይም አስተካክሎ መጠቀም ተስኖት መረበሽ ሲከሰት ነው፡፡ ግሉኮስን ሴሎች እንደ ነዳጅ…

ቀይ ስጋን አድርቆ የማቆየት ዘዴ

መነሻ ማንኛውም የምግብ ምርት በብዛት በሚኖርበት ጊዜ በተለያየ የማቆያ ዘዴ ማስቀመጥ ጥሩ ነው፡፡ ከዘዴዎቹም አንዱ አድርቆ ማቆየት ነው፡፡ በተለምዶ የተዘለዘለ ስጋ በቤት ወይም በአንድ የተለየ ክፍል ውስጥ በገመድ ላይ ተዘርግቶ…

ጤና ዳቦ በነጭ ዱቄት እና በሩዝ እንደዚህ ጋግሩ

መነሻ በምግብ ገበታችን ከእንጀራ ቀጥሎ ትልቁ ምግብ ዳቦ ነው፡፡ ዳቦን ሁሉም ሰው ይወደዋል ቢባል እንኳ፣ ለሁሉም ሰው ተስማሚ ነው ማለት አይቻልም፡፡ ዳቦን በመውደድ በልተው ትንሽ ቆይተው ቃር፣ ብስናት፣ የሆድ ውስጥ…

ሰነመኪ ለሆድ ውስጥ ፅዳትና ለጤና

መነሻ፡- ፅዳት ከቤት ይጀምራል ብቻ ሳይሆን፣ ከሆድ ይጀምራል ቢባል መልካም ነው፡፡ ሰነመኪ ወይም ሰለመኪ  ጨጓራና አንጀትን (ጨጓ-አንጀት) እንዲሁም ትልቁን አንጀት በቀላሉ የሚያፀዳ የተመረጠ እና የተመረቀ ተክል ነው፡፡ የሚያፀዳውም በአንድ ቀን…

የሎሚ ሳር የጤና ሻይ

መነሻ ሻይ ተፈልቶ በትኩሱ ወይም ከተፈላ በኋላ ቀዝቅዞ የሚጠጣ ፈሳሽ ምግብ ነው፡፡  የሻይ ዓይነቱም ብዙ ነው፡፡ ሻይ ሲባል  ከዋናው የሻይ ተክል የሚገኘው ምርት ሲሆን፣ በመላው ዓለም ሁሉ የታወቀ ነው፡፡ ከዚህ…

የሐሞት ጠጠር (Gallstones) እንዴት ይወገድ?!

Courtesy to https://www.emedicinehealth.com መነሻ፡- የሐሞት ከረጢት ሥራ-ብዙ የሆነች የሰውነታችን ክፍል ናት፤ በቀኝ የሆድ የላይኛው ክፍል በጉበት ሥር ትገኛለች፡፡ ሐሞት ከጉበት ይመረትና በሐሞት ከረጢት ውስጥ ይጠራቀማል፡፡ ብዙ ስብ ያለው ምግብ ስንመገብ…

ለፊት ቆዳ ውበት እና ጤና

(ካሌንዱላ /ፖት ሜሪጐልድ)  መነሻ፡- የሰው ፊት በተለያየ ጉዳት የተነሳ ጉስቁልና ሊደርስበት፣ ውበቱ ሊቀንስ ይችላል፡፡ ለእዚህ ጥቂት ይረዳችሁ ዘንድ በቤት ውስጥ፣ ተፈጥሯዊ በሆነ ዘዴ፣ በቀላል ወጪ ምን ምን ነገሮችን ማድረግ እንደምትችሉ…

ኮሸሽላ ለጉበት ጤና (Milk thistle)

ምስል አንድ ኮሸሽላ Milk thistle ገና ለጋ ሳለ መነሻ፡- ኮሸሽሌ በተለምዶ መጠሪያ ስሙ ብዙ ነው፡፡ የአህያ እሾህ ወይም ነጭ ኮሸሽሌ ተብሎም ይጠራል፡፡ በሳይንሳዊ ስም ሲላይማሪን ማሪያኑም (Silymarin Marianum) ይባላል፡፡ መገኛ…

ኪኑዋ (Quinoa) እንጀራ ተጋገረ

መግቢያ የዓለም ምርጥ እህል የተባለው አንዱ ኪኑዋ ወይም ኪኙዋ ነው፡፡  በሳይንስዊ ስሙ ቼኖፖዲየም ኪኑዋ (Chenopodium quinoa) ይባላል፡፡ የቼኖፖዲየም ዝርያ ዓይነቶች በዓለም ላይ ብዙ ናቸው፡፡  የሳር ቤተሰብ አይደለም ተቀራራቢነቱ ለቀይስር እና…

ታማሪሎ የቲማቲም ዛፍ

መግቢያ:- በሳይንሳዊ መጠሪያው (Cyphomandra betacea ) ይባላል፡፡ በእንግሊዘኛ ታማሪሎ (Tamarillo) ወይም  የቲማቲም ዛፍ  (tree tomato) ይሉታል፡፡ አበቃቀሉ ነጭ እምቧይ ይመስላል፡፡ ቢሆንም የእምቧይ ዘር አይደለም፡፡ እሾህም የለውም፡፡ ደጋ አካባቢ ይመቸዋል፡፡ ከ…

This site is protected by wp-copyrightpro.com