ዜና
Archive

Author: በቀለች ቶላ (ደራሲ)

አንጣሬ (አንጣሪያ)፣ ትኩረት ያጣው ጉምቱ ምግብ

መነሻ፣ በአማሪኛ አንጣሬ (Antare) ወይም አንጣሪያ ይባላል፡፡ በኦሮሚፋ ማራሬ (marare) ይባላል፡፡  በእኛ አገር አረም እንደሆነ ይታወቃል፡፡ እነ ደምል ተከታይ ባዘጋጁት የጥናት ሪፖርት (መጽሐፍ) ላይ የሚከተለው መረጃ ይገኛል፡፡ ከ ባህር ወለል…

አዲስ የጤፍ ምዕራፍ ጤፍ እና ማዳበሪያን በመሥመር የሚዘራ ማሽን

  Tef and fertilizer Row planting machine  መነሻ፣ ጤፍ እርሻችን፣ ጤፍ ምግባችን፣ ጤፍ ተስፍችን፣.. …. ጤፍ ሁሉ ነገራችን ነው፡፡ ዛሬም ነገም ለጤፍ ልማት፣ ለጤፍ ምግብ፣ ለጤፍ የአገር ውስጥ እና የውጪ…

ትልልቁ ሱፍ እና የምግብ ዘይት ፍለጋ

መነሻ የምግብ ዘይት ውድ ምግብ ሆነብን፡፡ በአገር ውስጥ የሚመረተው እና ከውጪ የሚመጣው ዘይት አላዳርስ አለ፤ የዘይት ዋጋ ናረ፤ የዘይቱ ሥረ መሠረት እና በቤታችን ሽንኩርትን የምናቁላላበት ደካማ አሠራር ለጤና ቀውስ እያጋለጠን…

የዘይቱን ቅጠል እና የዘይቱን ወለላ ለጤና

መግቢያ፡- ዘይቱን (Psidium guajava ) ነቅ መገኛው ላቲን አሜሪካ ሲሆን፣ የፍራፍሬ ተክል ነው፡፡ የፍራፍሬው ዓይነት በዋናነት ወይም የተለመደው ቢጫ ወይም ነጣ ያለ ነው፡፡ ፍራፍሬው ምግብ እና መድኃኒት ይሆናል፡፡ ቅጠሉ መጠጥ…

ሮማን ለቅመም እና ለጤና

መነሻ፡-     የሮማን ዛፍ በአገራችን በብዙ ቦታ ተተክሎ ይገኛል፡፡ እንደተክሉ ብዛት በተለይም ፍራፍሬው በገበያ ላይ አልዋለም፡፡ ለቤት ፍጆታም ብዙ ቤተሰቦች አይጠቀሙትም፡፡  ጠቀሜታውን የተረዱት ወፎች ከቅርፊቱ ሥር የሚገኘውን የውስጡን ፍሬ ለዘመናት…

ታላቁ የሥዕል ሊቅ አለ፡ ፈለገሰላም ኀሩይ፤ በግብርናው መስክ ያልተነገረለት ውለታው …

(የጀርመን ጎመን) መነሻ፡-     አለ፡ ፈለገሰላም ኀሩይ፤ ኢትዮጵያዊ ታላቅ የሥዕል ሊቅ እና  መምህር ነበር፡፡ በዚህ ሙያው እውቅናው የጎላ ነው፡፡ በአዲስ አበባ የሚገኘው አለ፡ፈለገሰላም፤ የሥነ ጥበብ እና ዲዛይን ት/ቤት በስሙ ተሰይሟል፡፡…

አሉማ ሌላው የዓለም ቁንጮ እህል

መነሻ በዓለም ላይ ቁንጮ እህል ከተባሉት ውስጥ አንዱ አሉማ ነው፡፡ ያለ በቂ ምክንያት “የዓለም ቁንጮ እህል” ብሎ ስያሜ አይሰጥም፡፡ ለዛሬው ፍጆታ ከመዋል ብቻ ሳይሆን ለነገም ዘላቂ ጠቀሜታ እንዳላቸው ስለታወቀ ነው፡፡…

ለጉበት ስብ ክምችት መላው ምን ይሆን?

መነሻ ጉዳይ፡- ለጉበት ስብ ክምችት በሽታ (Fatty Liver disease) ተብሎ በዩ.ኤስ.ምግብ እና መድኃኒት አስተዳደር (U.S. Food and Drug Administration) የተረጋገጠ መድኃኒት የለም፡፡ “ለማንኛውም እስከ 1ዐ ከመቶ የክብደትን መጠን መቀነስ መልካም…

ቻዮቴ፣ የጉበት ስብ ማስታገሻ ፍሬ-አትክልት

መግቢያ፡- ቻዮቴ ድንች ለምኔ የሚያሰኝ ምርታማ ተክል ነው፡፡ ፍሬው እንደ ፍራፍሬ ሲሆን፣ ለአመጋገብ ግን እንደ አትክልት ነው፡፡ ስለዚህ፣ ፍሬ-አትክልት ቢባል ጥሩ ነው፡፡  ቻዮቴ በሳይንሳዊ ስሙ Sechium edule  ይባላል፡፡ ቀደምት መገኛው…

ብረት-ድስት፣ ዘይት እና በርበሬ ወጥን እንዴት አፋለሱት?

መነሻ፡- በተለምዶ ብረት-ድስት በትክክለኛ መጠሪያ ሥሙ ደግሞ ‹‹አሉሚኒየም-ድስት›› ተብሎ የሚጠራው የቤት ቁስ የዛሬ አትኩሮታችን ማጠንጠኛ ነው፡፡ በማዕድ ቤታችን የወጥ-ሥራ በሚከወንበት ወቅት፣ አልሙኒየም-ድስት፣ የዘይትና የቀይ ሽንኩርት ቁሌት አንድም ሦስትም ሆነው የወጥ-ቀውስ…

ሥንቅ- የተሰናዳ ምግብ

መነሻ፡- ሁል ጊዜ እና በሁሉ ቦታ፤ እንጀራ በወጥ፣ ዳባ በሻይ፣ ገንፎ በቅቤ፣ ቆጮ በክትፎ ለማግኘት ወይም አዘጋጅቶ ለማቅረብ አስቸጋሪ ይሆናል፡፡ በዚህ ጊዜ ለዚሁ ተብሎ እንደ አግባቡ ቀድሞ የተዘጋጀውን የስንቅ ምግብ…

በተራሮች ግርጌ የተሸሸገው ሽንኩርት- አላንገሌ

መነሻ፡- አላንገሌ የሚባል ሽንኩርት የቀይ ሽንኩርት ወይም የነጭ ሽንኩርት ምድብ አይደለም፡፡ ነገር ግን ጠቃሚ የምግብ ሽንኩርት መሆኑ የታመነ ነው፡፡ በአርሲና ባሌ ተራሮች ግርጌ ተሸሸጎ በአርሶ አደሮች ጓሮ ይለማል፡፡ ዋና መገኛው…

ዕጣን- ይህንን ሁሉ ጥቅሞች ይዟል ብሎ ማን አሰበ!?

መነሻ፡- የዕጣን ዛፍ በሳይንስ መጠሪያቸው ተለይተው የሚታወቁት ቦስዌሊያ (Boswellia) በሚል ጥቅል መነሻ ስም ነው፡፡ በእንግሊዘኛ ፍራንኪንሰንስ፣ ገም ኦሊባኑም ወይም ኢንሰንስ (Frankincense, Gum olibanum or Incense) ይባላሉ፡፡ ተለይተው ሲገለፁ ለምሳሌ የኦጋዴን…

የዳጋ ዳማከሴ ምስል ዳማከሴ- ገሐዱ የቤት ውስጥ የባሕል መድኃኒት

መግቢያ፡- ብዙ የባሕል መድኃኒት በድብቅ መያዛቸው የታወቀ ነው፡፡ ሆኖም ጥቂቶች ለሁሉም ሰው ሁልጊዜ በገሐድ የሚነገሩ አሉ፡፡ ከነዚህም አንዱ ዳማከሴ ነው፡፡ ዳማከሴ- ለብዙ በሽታ፣ በሁሉም እድሜ ለሚገኙት ፍቱን የቤት ውስጥ የባሕል…

ድንች- ያልተበላው የኢትዮጵያ የእርሻ ጥሬ- ሐብት

መነሻ፡- ድንች፣ ከሌላው የዓለም አገራት በተለየ፣ እጅግ የባከነው በእኛ አገር ነው፡፡ በሩሲያ ‹‹የምንበላው ድንች፣ የምንጠጣው ድንች፣ …›› የሚል የዜማ አዝማች እንዳለ ወዳጆቼ አውግተውኛል፡፡ ቀልድ ብጤ ሲፈልጉ አዝማቹ ላይ ‹‹የምንተነፍሰው ድንች…›› የሚል…

ለስኳር በሽታ ዓይነት-፪ ሞሞርዲካ ከወዴት አለሽ!? (Diabetes type 2)

መነሻ፡- በዚህ ዘመን የስኳር በሽታ ሥር የሰደደ እየሆነ መጥቷል፡፡ በዘመናዊ የሕክምና ዘዴ በሳይንስ የተደገፈ ሕክምና ያለው ቢሆንም እንኳ፣ ከዓመታት ብዛት ብዙ ውስብስብ ችግር ማስከተሉ እሙን ነው፡፡ በአመጋገብ ዘዴ እና በተፈጥሮ…

ዐይናችን- ዐይን ፈልጓል!

መግቢያ፡- የዘመኑ ሳይንስና ቴክኖሎጂ (ዕደ-ጥበብ) ካተረፈልን ብዙ ቁም ነገሮች ባሻገር፤ የተወሰኑት ዐይናችንን (ብርሃናችን)ን አድካሚ ሆኖ ቢገኝ ምን እናድርግ!? ዘመኑ ካፈራው የ‹‹ቴክኖሎጂ›› ውጤት ውስጥ ጽሑፍን፣ ንባብን፣ ማህበራዊ ትሥሥርን፤ ወዘተ … እጅግ…

ፌጦ በኢትዮጵያ (የአዲስ ዓመት ብሥራት)

“መስከረም ፩ በማለዳ”  …   “ወዳጄ፣ ለማንኛውም ፌጦ መድኃኒት ነው!” ሲባል አልሰማህም… መቅድም:- ፌጦ፡- በሳይንሳዊ መጠሪያ  (Lepidium sativum)፣   በኦሮሚኛ Feexoo (Oromiffan)፣  በእንግሊዘኛ Garden cress (English)፤   በፈረንሳይኛ cresson alénois (French)  እና በጀርመንኛ …

አደይ አበባ- ለውበት እና ለጤና

አደይ አበባ (Bidens borianiana) አደይ አበባ፡- ለውበት እና ለጤና የመስቀል ወፍ እና- የአደይ አበባ፤ ቀጠሮ እንዳላቸው- መስከረም ሲጠባ፤ ማን ያውቃል!? … ሲሉ ባለቅኔውን አብዬ መንግስቱ የተቀኙት ያለ-ነገር አይመስለኝም፡፡ የሁለቱ ዓመታዊ…

አባ ጮማ- በተወደደ ሥጋ! (በኪሎ መቶ ሃምሳ ቢሆንስ …!?)

መነሻ፡- በዓለም ላይ አደንጓሬ ወይም ቦሎቄ የሚባሉት በአጭር ሲገለፁ ነው፡፡ ነገር ግን እጅግ ብዙ ዓይነታት አላቸው፡፡ በብዙ መቶ ዓይነት የሚቆጠሩ ይሆናሉ፡፡  በአንድ ዝርያ ውስጥ በአንድ ሳይንሳዊ ስም የሚጠሩት እራሳቸው እንኳ…

ያልተዜመለት የእህል አባት- ዳጉሳ!

መግቢያ፡- በአምራቶቹ ዘንድ፣ ዳጉሳ (ደጉሳ)- የእህል አባት፣ ገብስ- የእህል ንጉስ፣ ጤፍ- የእህል እናት፣ ማሽላ- የእህል አውራ፣ አደንጓሬ- የእህል አውሬ፣ ይባላል፡፡ ዳጉሳ ለምን የእህል አባት የሚል ትልቅ ስም እያለው ብዙ ጠቀሜታ…

በክዊት (buckwheat)፣ ግሉቲን አልባ ምርጥ የህል ዘር፣ (ክፍል አንድ)

መነሻ በዓለም ላይ የዛሬ ምርጥ የጤና ምግብ እና የነገ ምርጥ የተስፋ ቁንጮ እህል ከተባሉት አራት እህሎች አንዱ በክዊት ነው፡፡ በክዊት (buckwheat) በሳይንሳዊ አጠራር ፋጎፔረም እስኪዩሌንተም   (Fagopyrum esculentum) ይባላል፡፡  በክዊት ነቅመነሻው…

የጣናን ሐይቅን ለመታደግ ለውኃው ከፍታ በርቱና ሥሩ

ለጣና ጉዳት ስንቴ ነው የምናለቅሰው? እየየው ስንቴ ነው?! ለምን የችግሩ መነሻዎችና ሥርመሠረቶች ተለይተው አይወጡም?! ደረቅ ሃቁ ለምን አይነገሩም! ለምን? ለምን? …  አመመኝ- ስለጣና ሐይቅ ማለት ብቻውን ምን ያመጣል?! በዚህ ዘመን…

የግመል ወተት እና የጤና በረከቱ

መነሻ በአገራችን ከላም-ወተት ቀጥሎ፣ ከፍተኛ የወተት ምርት የሚገኘው ከግመል ነው፡፡ በአርብቶ አደሮች አካባቢ እንደ ዋቢ ምግብ፣ በደንብ ጠቀሜታ ላይ ውሏል፡፡ በእስያ እና በሰሜን አፍሪካ አገራት ለብዙ ሺህ አመታት ሲጠቀሙት ኖረዋል፡፡…

ዘረ ልውጥን (GMO) በቀላል ምሳሌ

መነሻ፡- በዚህ ጂ.ኤም.ኦ ዘር ላይ ሰሞኑን ክርክሩ መጠናከሩን ጥሩ ጉዳይ ሆኖ አገኘሁት፡፡  ለምን ቢባል? ስለ ጉዳዩ ቀድመን እንድናውቅ ስለሚረዳን፡፡ እናም እስቲ ሳይንሳዊ በሆነ ትንተና ሳይሆን፣ በቀላል ምሳሌ፣ ነባር ዘር እና…

አሁንም ለጉንፋን ሻይ ፍለጋ (ኢልደርቤሪ ከወዴት አለሽ?)

መነሻ ጉዳይ፡- ዘንድሮ ጉንፋን መሰሉ በሽታ በዓለም ላይ እንደቀለደባት ለተመለከተ ሁሉ፤ ስለ ጉንፋን እና መሰል ነገሮች ተመራማሪዎች ቀድሞ የፃፉትን አጥብቆ መፈለግ ሞኝነት አያሰኝም፡፡ “ምን ተገኘ ደግሞ?”  ማለት አይቀርም፡፡ ኢልደርቤሪ ዛፍ፡፡…

ካዛቫ (እንጨት ቦዬ)፣ አይበገሬው የሥራሥር ምርት

መግቢያ የሥራሥር ሰብል ሲሆን፣ በዝቅተኛ ዝናብ፣ በደካማ አፈር መልማት የሚችል፣  የሥራሥር ምርቱ ብዙ፣ ለእንጀራ፣ ለዳቦ ተስማሚ፣ ከግሉቲን ነፃ፣ ለብዙ ዓይነት ምግብ እና መጠጥ፣ ለእንሰሳት መኖ፣ ለአልኮል መጠጥ፣ ለኢንዱስትሪ ጥሬ ዕቃ…

ነባር ዘር፣ ምርጥ ዘር እና ዘረ ልውጥ በአጭር ሲቃኝ

ደጋ ላይ ያለ የእርሻ መሬት መነሻ ባለፈው ሳምንት በዚሁ ድረገጽ ላይ https://ethio-online.com/archives/9004 “የኢትዮጵያ ገበሬዎች የወደፊት ዕጣ ፍንታ ምን ይሆን?” በራሂ ለውጥ የተደረገባቸው የዕፅዋት ዝርያዎች ወደ አገራችን ይግቡ ወይስ ሌሎች አማራጮች…

ለሚመለከተው ሁሉ! የዳቦ ጥያቄ ነው!

የስንዴ እና የዳቦ ጥያቄዎችን ስሙን መነሻ፡- የጤፍ መገኛ የሆነች አገር፣ ስንዴ የምትለምን ሆነች! በብዙ ወጪ በጨረታ የገዛችው ስንዴን፤ ወደብ ከደረሰ በኋላ እንኳን፣ ማጓጓዙ መከራ ሆኖባት፣ በወደብ እና በመንገድ ላይ መንከራተቱና…

ኮሮና እና የማዳጋስካር ፀሐይ …

ዳግም ለኢኳቶሪያ ጊኒ! ሀ/ የማዳጋስካር ዕፀ-መድኃኒት፤ አፍሪቃዊቷ ትልቋ ደሴት- ማዳጋስካር፣ ባለፈው ሳምንት ለኮሮና ቫይረስ ወይም ኮቪድ 19 ከዕፀዋት ውጤት “መድኃኒት አግኝተናል” ብላለች፡፡ ስሙም ኮቪድ ኦርጋኒክ  (Covid Organics /CVO/  ) ይባላል፡፡…

“ኢትዮጵያ የኮሮና መድኃኒት አገኘች…” እንበል ከዚያስ?!

የኢትዮጵያ ጭቁኝ ፎቶ “ለኮሮና ቫይረስ ዕፀ-መድኃኒት መገኛ ኢትዮጰያ ትሆናለች!” . . ስንል ስንት ሥራ ይጠብቀን ይሆን?! መግቢያ፡- ለዚህ ጉንፋን መሰል (ኮሮና) በሽታ፣ በኢትዮጵያ ምድር ምን ዕፀ­-መድኃኒት እንፈልግ?! “ዕፀ-መድኃኒቱ ይህ ነው!”…

እርድ እና ቁንዶ በርበሬ ለኮሮና እስከምን ይታመናሉ?!

መነሻ፡-  እስከዛሬ ድረስ፣ ስለዚህ ጉንፋን መሰል ጠንቀኛ በሽታ ከሚነገሩን ጥቂት መልካም ዜና ውስጥ አንዱ “በኮሮና በሽታ ከሚለከፉት ውስጥ ሰማንያ ከመቶ ያህሉ ሐኪም ቤት መሔድ ሳያስፈልጋቸው በቤታቸው ውስጥ ሆነው ይድናሉ” የሚለው…

ኮሮና ቫይረስ እና ቅመማ-ቅመም

መነሻ፡- የኮሮና ቫይረስ ዜና በዓለም ላይ መነገር ከተጀመረ እነሆ ከሦስት ወራት በላይ አስቆጠረ፡፡ ከዜናዎቹም ውስጥ ትልልቁ ዕለታዊ ዜናዎች 1ኛ/ በየአገራቱ ያደረሰው የጉዳት መጠን 2ኛ/ የመከላከያ ዘዴዎች፣ 3ኛ/ ወደ ቤት ግቡ፣…

ኮሮና ቫይረስ እና “ወደ ቤት ግቡ!” ትዕዛዝ

እኔ እምለው! በዚህ ገዳይ ጉንፋን መሰል በሽታ እንዴት እንዲህ ተረታን?! ዓለም እስከ ዛሬ ያካበተችው ዕውቀት ወዴት ሸሸባት?! ቀላሉ መፍትሔስ መቼ ይደርስልናል?! የሰው ዘር እንዲህ አንገታችንን ደፋን አይደል?! ት/ቤቶች፣ የከፍተኛ ትምህርት…

መላ ለኮሮና ቫይረስ! በአፍ እና በአፍንጫዎት ምሽግ እንዳይዝ በደንብ አጽዱ! (ክፍል ፫)

ሀ/ የኮሮና (ኮቪድ 19) ቫይረስ ወረርሺኝ ሥርጭት ለመግታት፤ (ለተጨማሪ የግርጌ ማስታወሻ አንድ ላይ ያለውን ሊንክ አንብቡ) አዘውትረን እጃችንን መታጠባችን መልካም ነው፡፡ አፍና አፍንጫ መሸፈን ደግሞ ጥሩ መከላከከያ ነው፡፡ በተለያየ ጭሳ-ጭስ…

This site is protected by wp-copyrightpro.com